De Buffel


 
Andere namen runderfamilie: runderachtigen; holhoornigen
Wetensch. naam: Bovidae
Engelse naam bovids: cattle and relatives
Verspreiding: vooral Afrika, ook Azië en Europa; in Noord-Amerika alleen de bizon
Aantal soorten 140

Bij de soortenrijke runderfamilie horen naast het huisrund, bizon en buffel ook de schapen en geiten (waaronder de gems) en de uitgebreide groep van antilopen. Kenmerkend is de bouw van de horens: een kern van been (een uitgroeiing van de schedel) omgeven door een hoornige schede.
De horens kunnen verschillende vormen en soms een enorm formaat hebben. Ze zijn echter nooit vertakt en worden niet afgeworpen. Bij dode runderachtige komt de hoorn-schede los en is dan uiteraard hol: vandaar de naam 'holhoornigen'. Meestal dragen ook de vrouwtjes horens. Veel runderachtigen eten gras dat ze dankzij een lang en complex spijsverteringskanaal (4 magen) en herkauwen kunnen verteren.

Bron: WNF
 

Kaapbuffel

© Williams Photography (www.williams-photography.net)De Afrikaanse buffel, ook wel bekend als de Kaapbuffel, die behoort tot 1 van de 140 ondersoorten van de runderachtigen. De buffel is één van de meest voorkomende grote herbivoren in Afrika en is dan ook een van de 5 leden van de “Big Vijf” of "Grote Vijf". Deze Afrikaanse roemruchte groep van 5 bestaat uit: olifant, neushoorn, buffel, leeuw en luipaard. Deze dieren zijn gewoonlijk vreedzame dieren indien ze met rust gelaten worden. Zij zijn echter onvoorspelbaar en zeer gevaarlijk wanneer ze in het nauw gedreven worden of gewond zijn. Ze staan dan ook bekend als zeer gevaarlijk en dat ze mensen van uit het niets aan vallen. De Afrikaanse buffel lijkt op waterbuffels die in andere delen van de wereld worden gevonden. Er is één soort buffel in Afrika, maar deze bestaat uit twee verschillende types: de grote savannebuffel en de kleinere dwerg bosbuffels. (Net zoals bij de Afrikaanse olifant). De runderpest is een van de grootste vijanden van deze dieren.
 
Swahili naam: Nyati
Wetenschappelijke naam: Syncerus caffer
Gewicht: 1.500 pond
Levensverwachting: 20 jaar
Grootte: 165 centimeter op schouderhoogte
Habitat: Open vlaktes en dicht bos
Dieet: Herbivoor/grazer
Duur zwangerschap: Tussen 11 en 12 maanden
Vijanden: Leeuw en de mens

Uiterlijk
Zowel de mannelijke als vrouwelijke buffels hebben zware geribbelde hoorns. De hoorns zijn formidabele wapens tegen roofdieren en erg handig voor het creëren van ruimte binnen de kudde die soms wel uit enkele duizenden exemplaren bestaan. De mannetjes gebruiken de hoorns in de rangorde strijd.

De savanne buffels zijn groter dan de bosbuffel. Zij variëren niet alleen in grootte, maar ook in de vormen van hun hoornen en kleur. De volwassenen zijn gewoonlijk donkergrijs of zwart. De kleinere bosbuffel heeft een rode kleur. Wanneer buffels ouder worden krijgen ze last van haar uitval. Buffels zien en horen slecht. De reuk is echter goed ontwikkeld

© Williams Photography (www.williams-photography.net)Leefgebied
Zowel savannebuffels als de bosbuffels leven dicht bij water. Over het algemeen worden de buffels gevonden op de noordelijke en zuidelijke savanne evenals het laagland regenwoud. Ze zijn dan ook te vinden in de Okavango Delta, maar ook op de vlaktes van de Serengeti.

Voeding
Zonder vers groen voer verliezen de buffels snel hun conditie. Hier door raken ze ondervoed en sterven ze door ondervoeding of vallen ten prooi aan roofdieren. Van de savannebuffels vormt gras het grootste deel van het dieet, in bepaalde tijden van het jaar eten ze ook wel bladeren. Ze nuttigen hun voedsel met name in de nachtelijke uren dan overdag.

Gedrag
De thermostaat van deze dieren werkt niet zo heel goed en ze blijven dan ook tijdens de hitte van de dag veel in de schaduw of nemen een verfrissend modderbad. Buffels leven soms wel in kuddes van enkele honderden tot duizenden exemplaren. De kuddes bestaan vooral uit wijfjes en hun kroost met een aantal dominante mannetjes. De andere mannetjes brengen een groot deel van hun tijd door in vrijgezellen groepen. Deze groepen bestaan uit twee types, de jonge mannetjes van 4 tot 7 jaar oud en de oude mannetjes van 12 jaar en ouder. De oudere stieren kiezen vaak voor een nomaden bestaan en zijn het gevaarlijkst. De mannetjes bereiken zo rond hun 10 jarige leeftijd hun maximale gewicht. Hierna daalt hun lichaamsgewicht omdat hun gebit versleten is.
Ze maken nagenoeg geen geluid, maar ze communiceren wel met elkaar in o.a. het paringsseizoen grommen en blazen ze. Een kalf in gevaar blaast waar de kuddeleden op reageren en aan komen lopen om het te verdedigen.

Wanneer een kudde wordt aangevallen, vormen de volwassenen van de kudde één front in de richting van de dreiging en lopen vaak ook af op hun belagers waardoor deze de aftocht blazen. De jongen bevinden zich dan vaak ergens in het midden van de kudde. Hierdoor is het moeilijk voor roofdieren om een kalf te grijpen. Het is dus zaak voor de roofdieren om onopgemerkt te blijven en uiteindelijk een klein groepje te isoleren van de rest en dan daar een individu van te pakken. Deze groepsdefensie is dan ook zeer efficiënte waardoor zelfs verzwakte dieren een kans tot overleven hebben. De roofdieren hebben daardoor weinig invloed op de kuddes. En pakken dan ook meestal de oude, solitair levende mannetjes. Buiten de nationale parken in Oost-Afrika, komen de buffels vaak in conflict met menselijke belangen. Waar zij omheiningen doorbreken en de geteelde gewassen van de bevolking opeten en kunnen ze runderziektes overbrengen op het vee.

Jongen
Als de wijfjes een jaar of 4 a 5 oud zijn werpen ze hun eerste kalf. Ze kalveren gewoonlijk eens in de twee jaar. De jongen worden het hele jaar door geboren, maar de grote geboortegolf is meestal in het regenachtige seizoen wanneer er een overvloed aan gras is voor de wijfjes om zowel zelf op krachten te blijven als voldoende melk te kunnen produceren voor het kalf. De tijd dat de kalveren worden gezoogd duurt een jaar tijdens deze periode is het jong dan ook volledig afhankelijk van hun moeder. Jonge mannetjes gaan weg wanneer zij ongeveer 4 jaar oud zijn en sluiten zich dan vaak aan bij een kudde vrijgezellen. De jongen wijfjes blijven doorgaans in de kudde waar ze geboren zijn.